پلیمرهای شبیه سلولز به دلیل استفاده زیاد در بیشتر مکان ها و داشتن کاربردهای زیاد در صنایع ،کشاورزی،پزشکی و... از نظر اقتصادی بسیار مهم می باشند.از مواد شبیه سلولز، کیتین با ساختار B(1-4) glycan اما متشکل از2- acetamido-2-deoxy-D-glucose یا قسمت های N-acetylglucosamine می باشد.فرم ازت – دی استیلاته شده کیتین،کیتوزان است که این پلیمر،یک پلیمر پلی کاتونیک طبیعی غیر سمی،قابل تجزیه پذیر و با وزن مولکولی بالا می باشد.
کیتوزان در درجه اول از گلوکز آمین یا 2-آمینو-2-دیوکسی – دی گلوکز با هم به وسیله باندهای B( 1-4) glyeosidic تشکیل می شود.زمانی که ظرفیت نیتروژن نسبتا بالاتر از 7%برحسب وزن و یا زمانی که درجه استیلاسیون بالای 50%باشد لفظ کیتوزان ترجیح داده می شود.کیتین وکیتوزان ممکن اغلب براساس قابلیت حل شدن در اسیدهای رقیق از هم متفاوت باشند،به هر حال کیتوزان حلالیت بیشتری برخلاف کیتین در این چنین محلول ها را دارد. در شکل زیر به ترتيب ساختمان مولکولي کيتين ، کيتوزان و سلولز ارائه شده اند.
همانطور که ملاحظه مي شود گروه هاي استيل آمينو موجود در کيتين با انجام فرآيند دي استيلاسيون تبديل به گروه آمينو شده و منومر کيتوزان تهيه مي شود. ميزان دي استيلاسيون کيتوزان بر روي خصوصيات فيزيکي و بيولوژيکي بيوپليمر تهيه شده تأثير مي گذارد. مشخصات عمومي کيتين و کيتوزان در جدول زیر ارائه شده است.
منابع کیتین وکیتوزان
کیتین به عنوان فرم آمیخته با پروتئین ها ،به مقدار زیادی در بی مهرگان دریایی،حشرات ،قارچ ها ،سخت پوستان دريايي نظير خرچنگ (خرچنگ دانگنس، خرچنگ کينگ) و ميگو (ميگو پاسي فيک)و...یافت می شوند.این عنصر اغلب به عنوان یک ماده دیواره سلولی در گیاهان و در کتیکول حیوانات حاضر می باشد.علاوه بر این کیتین ها در بافت حیوانی به طور مثال در مورد صدف و بعضی از قارچ های حاوی کیتوزان به صورت مکرر تحجر شده اند.با این حال کیتوزان به طور تجاری به وسیله دی استیلاسیون کیتین تولید می شود. اين مواد در فصول مختلف سال قابل تهيه مي باشند. ميزان کيتين قابل حصول از منابع دريايي حدود ۵ ۱۰× ۲/۱ تن در سال برآورد شده است .جدول زیر محتوای کیتین خام موجود در بین گونه های متفاوت را نشان می دهد
در جدول زیر مقايسه اي بين ميزان کيتين قابل دسترسي در آمريکا با ديگر نقاط دنيا ارائه شده است.
برچسب:
نویسنده: نظام الدین منگلی زاده